پرواربندی

یکی از شغل‌های قدیمی و کم ریسک از دیرباز پروروش دام و طیور بوده است. از مهمترین طیور جهت دامپروری می‌توان گوسفند را نام برد. پرورش گوسفند زنده یکی از راه‌های کسب درآمد امن و پر بازده می‌باشد. شرط نگهداری دام، از روزی که تصمیم به سرمایه گذاری در این راه میگیرید، تا زمانی که دام به سود دهی برسد  کسب تجربه و اطلاعات بالا در خصوص نگهداری طیور می‌باشد.

یکی از مهمترین اهداف در زمینه دامداری، پرواربندی گوسفند زنده میباشد.

پروراربندی گوسفند چیست؟

به اصطلاح به فرآیند خرید بره های تازه متولد شده (کمتر از یک سال) تا زمانی که از نظر وزنی به حد ایده آلی برسد گفته می‌شود.

در پرواربندی گوسفند زنده، دو مورد مطرح است.

1- بره هایی با سن کمتر از یکسال خریداری شده و در مدت محدود، از طریق تغذیه مناسب آن‌ها را پرورش داده و به وزن قابل قبول میرسانند که باعث میشود گوشت با وزن مناسب تولید کنند.

2- دام هایی که وزن مناسبی ندارند و لاغر هستند را با تغذیه رسانی صحیح و کافی در مدت زمان محدودی به وزن ایده آل میرسانند.

این اهداف تنها با یک برنامه ریزی صحیح، تغذیه مناسب و هدف مندی شده و کسب اطلاعات مفید و علمی در این زمینه میسر میباشد.

نکات و عوامل مهم در خصوص پرواربندی گوسفند زنده:

از عوامل مهم برای خرید بره، توجه به زمان مناسب این کار می‌باشد. طبق تحیقیقات انجام شده اوایل پاییز بهترین زمان برای خرید دام و شروع پرواربندی میباشد.

بعد از خرید دام ها مسئله حائز اهمیت تغذیه مناسب آن‌ها است. تهیه علوفه و تغذیه های مکمل مورد نیاز طیور باید با توجه به نوع پرواربندی انجام شود.


نوع پرواربندی به عواملی همچون نژاد و سن دام ها بستگی دارد. بنابراین شناخت انواع نژاد گوسفند، همراه با مشخصات و ویژگی های زیستی از جمله نوع تغذیه و مکان مناسب از جمله مسائلی است که باید به آن‌ها توجه فرمایید.
یکی از مسایل مهم و حیاتی در خصوص پرواربندی، توجه به سلامت دام های جدیدی است که خریداری شده اند. قبل از اینکه دام های جدید را وارد گله کنید قرنطینه، واکسیناسیون و تایید سلامت آن ها از مهمترین مسائلی است که باید حتما آن را در نظر بگیرید.
در نظر گرفتن و ساخت محیط مناسب جهت نگهداری طیوریکی از مهمترین موضوع پیش روی شماست. بهتر است مکان نگهداری طیور در آب و هوایی معتدل در نظر گرفته شود.

در آخر خرید دام‌های مناسب جهت پرواربندی و به کارگیری روش های صحیح پرواربندی بسیار حائز اهمیت می‌باشد.

روش های پرواربندی گوسفند :
پرورش گوسفندان زنده به دو صورت سنتی و مدرن انجام میشود. روش های سنتی همان شیوه هایی است که از قدیم مورد استفاده قرار میگرفت و امروزه نیز مورد توجه قرار میگیرد.
انواع روش‌هایی که در خصوص نگهداری گوسفند مورد استفاده قرار میگیرد به شرح زیر است:
پرورش گوسفندان در مراتع مرغوب و حاصل خیز با آب و هوای مساعد، پرواربندی به روش چرای آزاد در مراتع، روش های نیمه آزاد که گوسفند را در محیط های محصور نگه میدارند، پرورش نژاد خاص و خالص دام های زنده به صورتی که کل گله از یک نوع نژاد باشند، پروار بندی به صورت آمیختگی، روش های سنتی، پرورش بره ها به صورتی که تنها از بره ها برای تشکیل کله گله استفاده میکنند.

پرواربندی بره ها (3-4 ماهه) در محیط های مرتفع:
این نوع پروار بندی برای بره‌هایی که در زمان مناسب یعنی محدوده زمانی پاییز تا اوایل زمستان متولد شده‌اند استفاده میشود. در این روش بره‌ها یی 4 یا 5 ماهه خریداری می‌شوند و آن ها را در زمین های مرتفع و مرغوب به چرا میبرند.
علاوه بر چرای طبیعی و علوفه ای که گوسفند دریافت میکنند در وعده ی شبانه ی آنها مقدار محدودی کنسانتره در نظر گرفته می‌شود. با توجه به برنامه‌ی تغذیه در نظرگرفته شده، وزن بره ها در 7 یا 8 ماهگی در نژاد های سنگین وزن به 45 الی 50 کیلوگرم می‌رسد.

پرواربندی گوسفندان 7-8 ماهه
در این روش بره هایی که در تابستان خریداری شده و به سن 7-8 ماهگی رسیده اند را هدف پروار قرار می‌دهند. گوسفندان این گروه در آغل های سرباز و یا سر بسته نگهداری میشوند و بعد از حدود 3 یا 4 ماه یعنی در سن 10-11 ماهگی با وزن تقریبی 55-60 کیلوگرم به کشتار می‌رسند. در این روش ذخیره چربی گوسفند بالاست.

پرواربندی گوسفندان پیر
در این دسته گوسفندانی که پیر شده اند را از گله جدا کرده، و مدت کوتاهی مثلا 2 ماه به پرواربندی آن‌ها میپردازند. در این روش به دلیل اینکه گوسفندان به نهایت رشد بدنی خود رسیده‌اند بیشتر علوفه ای را که تغذیه می‌کنند به صورت چربی ذخیره می‌کنند، بنابراین بهتراست از علوفه ارزان قیمت برای تغذیه آن‌ها استفاده شود.

پرواربندی گوسفندان شیری
زمانی که بره تازه متولد شده است دو نوع تغذیه برای آن در نظر گرفته میشود. 1-شیر مادر 2- کنستانتره
بنابراین سه روش برای پرواربندی بره های شیری در پیش رو وجود دارد:
تغذیه فقط از شیر مادر: در این روش بره ها تنها از شیر مادر تغذیه میکنند و در 3 ماهگی که وزن آنها به حدود 20-25 کیلوگرم رسید کشتار میشوند. این روش بیشتر در کشورهای اروپایی مرسوم است.
تغذیه فقط از کنستانتره: این بره ها در حدود 3 هفتگی از مادر جدا شده و در برنامه‌ی غذایی آن‌ها تنها کنستانتره 18 درصد گنجانده می‌شود.
تغذیه ترکیبی(مرسوم در ایران): در این روش بره‌ها علاوه بر اینکه از شیر مادر استفاده میکنند کنستانتره نیز دریافت میکنند. شیر مادر در 3 ماهگی از این بره ها گرفته شده و در 6 ماهگی که به وزن حدود 45-50 رسیدند کشتار میشوند.

چه گوسفندانی برای پرواربندی مناسب هستند؟
برای پرواربندی گوسفند باید به این نکته توجه داشت که هدف از پروار، صرف هزینه های کنترل شده و رسیدن به حداکثر وزن مطلوب گوسفند می‌باشد.
بنابراین برای انتخاب گوسفند مناسب بایستی گوسفندانی را انتخاب کرد که دوره‌ی رشد بدنی خود را به پایان نرسانده باشند. دوره‌ی رشد بدنی گوسفند از 4 الی 5 ماهگی شروع و تا 7 الی 8 ماهگی ادامه پیدا میکند، پس بهترین سن گوسفند جهت پروار، گوسفندانی است که در این محدوده سنی قرار گرفته باشند.
نکته بعدی توجه به نژاد گوسفند است. گوسفندان سنگین وزن رشد بدنی بهتری نسبت به سایر گونه ها داشته و در مدت کوتاهتر، وزن بیشتری می‌گیرند.
علاوه بر این توجه به جنسیت دام موضوع مهمی به شمار میرود، زیرا بره های نر سریعتر از بره های ماده رشد کرده و گوشت بیشتری تولید می‌کنند.
در هنگام خرید دام جدید جهت پروار حتما از سلامت دام اطمینان حاصل فرمایید. داشتن چشم های روشن، مخاط چشم قرمز، صورت و گردن کوتاه، دست و پای نزدیک بهم، سینه ای عریض و دنده های قوسی شکل (بدون فرورفتگی) از سلامت دام خبر می‌دهند.
مزایای پرواربندی :
تولید گوشت مرغوب در حجم بالا در کوتاه‌ترین زمان
هدفمندی کشتار دام و جلوگیری از، کشتار بی رویه‌ی نژادهای برتر
اطلاع و استفاده دامپروران از تغذیه‌ی فرآوری شده (کنستانتره) و پی بردن به ارزش بالای غذایی آن‌ها
جلوگیری از فشاری که دام‌ها بر محیط طبیعی وارد میکنند.