اصول طبقه بندی نژادهای گوسفندان به چه صورت است ؟

گوشت گوسفند بسیار پر کالری است و از خوراک اصلی مردم به شمار می رود. گوسفند به عنوان یک محصول غذایی شناخته شده است و از گوشت ، شیر، و دیگر اجزای بدن آن استفاده می شود.  همچنین چرم ، پشم و … از دیگر محصولات به دست آمده از گوسفند هستند که بسیار پر ارزش تلقی می شوند. بنابراین ، با توجه به تنوع محصولات تولید شده توسط گوسفندان، این حیوان مقام اول حیوانات کشاورزی را به خود اختصاص داده است.

با توجه به طیف گسترده ی گوسفندان و ظاهر متفاوت آن ها، هر یک از گوسفندان با توجه به تغذیه، شرایط زیستی، آب و هوا و … در طبقه بندی های متفاوت نژادی قرار می گیرند. علاوه بر مشخصات ظاهری، ژنی که گوسفندان از آن تولید می شوند نیز در دسته بندی آن ها تاثیر گذار است.

به طور مثال پشم به عنوان یکی از محصولات گوسفندی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با توجه به خواص فیزیکی و تکنولوژیکی، بسیاری از پارچه های با ارزش ، لباس بافتنی و فرش ، کالاهای بافتنی ، نمد و لباس های بهداشتی از پشم تهیه می شوند. همچنین شیر گوسفند سرشار از مواد مغذی است که در شیر سایر حیوانات مزرعه یافت نمی شود. به طور مثال پنیر و یا کشک، با ارزش غذایی بالایی از شیر گوسفند تهیه می شود.

با توجه به گستردگی ظاهر و خصوصیات ژنتیکی گوسفندان، طبقه بندی آن ها در چند دسته قرار می گیرد. دشوار است که بدانید که چند نژاد گوسفند در جهان وجود دارد، زیرا فقط کشورهای توسعه یافته معمولاً ثبت نژادها را حفظ می کنند.با این حال تخمین زده می شود که در سراسر جهان بیش از 1000 نژاد گوسفند مجزا وجود داشته باشد.  هر یک از گوسفندان می توانند عضو یک یا چند طبقه بندی باشند. طبقه بندی نژادی گوسفندان به دسته هایی بر اساس نوع پشم، نوع گوشت، رنگ صورت، منطقه ای که گوسفند در آن پرورش می یابد، نوع شاخ و یا عدم وجود شاخ و … تقسیم می شوند. علاوه بر این، گوسفندان در اندازه ها ، شکل ها و رنگ های مختلفی پرورش می یابند و روش های زیادی برای طبقه بندی گوسفندان وجود دارد: با توجه به هدف اصلی آنها (گوشت ، شیر یا پشم) ، نوع پوشش آنها یا الیافی که رشد می کنند (ریز ، متوسط ​​، پشم بلند یا فرش ، یا مو) ، رنگ چهره آنها (سیاه ، سفید ، قرمز ، و یا مد) و / یا با ویژگی های خاص جسمی آن ها .

طبقه بندی نژادهای گوسفندان بر اساس پشم

بر اساس انواع پشم گوسفندان در دسته بندی های زیر قرار می گیرند:

  1. پشم خوب: نژادهایی که مقادیر زیادی پشم نرم تولید می کنند ، برای پوشاک ریز بافت مورد استفاده قرار می گیرند.

 

  1. پشم بلند: نژادهایی که پشمی بلند ، مواج یا حلقه ای تولید می کنند و در درجه اول از آن ها برای تولید مواد اولیه پارچه و فرش استفاده می شود. گوسفندهای پشم بلند، پشمی با قطر الیاف بزرگ، (معمولاً بیشتر از 30 میکرون) تولید می کنند. گوسفندهای پشم بلند به بهترین وجه با مناطق سرد و پر باران و علوفه فراوان سازگار می شوند.

 

  1. پشم متوسط : نژادهایی که پشم متوسط ​​ و نرم تولید می کنند که از آن ها به عنوان پوشاک بیرونی و پتو استفاده می شود. بیشتر آن ها نژادهای دو منظوره محسوب می شوند زیرا هم گوشت و هم پشم خوبی تولید می کنند. آنها در میان دامداران  محبوب هستند.گوسفندان پشم متوسط ​​حدود 15 درصد از جمعیت گوسفند جهان را تشکیل می دهند.

 

  1. گوسفند مویی: بعضی از نژادها فاقد پشم هستند و به جای آن ، مانند اجداد وحشی خود ، از مو پوشیده شده اند. آن ها نژادهایی هستند که پشم تولید نمی کنند اما در موهایی پوشیده می شوند که به طور طبیعی ریخته می شوند. در درجه اول برای تولید گوشت پرورش داده می شوند. گوسفند مویی حدود 10 درصد از جمعیت گوسفند جهان را تشکیل می دهد.

بعد از انواع پشم طبقه بندی های دیگری برای گوسفندان در نظر گرفته می شود که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم:

گوسفندان دم چربی

برخی گوسفندان اصطلاحا دم چربی نام گذاری شده اند زیرا می توانند مقادیر زیادی چربی را در دم و زوزه خود ذخیره کنند. گوسفندهای دم چربی معمولاً در محیط هایی در آفریقا ، خاورمیانه و آسیا یافت می شوند. این گوسفندان از لحاظ پشمی نیز مورد توجه هستند، اما در درجه اول با هدف تولید گوشت یا شیر، به پرورش آن ها می پردازند. گوسفندان دم چربی 25 درصد از جمعیت گوسفندان جهان را تشکیل می دهند.

نژادهای کوتاه یا موش صحرایی

نژادهای کوتاه یا دم موش صحرایی در اصل از کشورهای اسکاندیناوی و اروپای شمالی سرچشمه می گیرند. دم آن ها نازک و عاری از پشم است. آن ها تمایل به پرکاری دارند و می توانند در مراتع کوهستانی با پیاده روی های بلند مدت دوام آورند. نمونه ای از این نژادها شامل گوسفند رومانوف است.

نژادهای چند قلو زا

برخی از نژادهای گوسفند به دلیل پر باری یا میزان بالای تولد شناخته شده اند. به نظر می رسد که برخی از آن ها به طور طبیعی پربار هستند و به چند قلو زایی معروف هستند. اولین نژاد چند قلو زای شناسایی شده Landrace فنلاندی بود. رومانوف نژاد بعدی است که به عنوان نژاد بارور شناخته می شود. در نژادهای چند قلو زا، معمولا بیش از دو بره متولد می شود و در برخی از آن ها تعداد بره های متولد شده  به 6 الی 8 بره نیز میرسد.

نژاد های شناخته شده

علاوه بر موارد ذکر شده گوسفندان از لحاظ ژنتیکی به انواع مختلفی تقسیم میشوند. برخی از نژاد های گوسفند ایرانی عبارتند از: گوسفند افشاری، گوسفند قزل، گوسفند فراهانی، گوسفند مغانی، سنجایی، سنگسری، کردی، لری، گوسفند شال، ماکوییف کرمانی، کلکوهی، بلوچی، زل، قره گل.  در مقاله نژاد های گوسفند ایرانی به تفصیل در باره هریک توضیح داده شده است.

همچنین نژاد های برتر جهانی گوسفند عبارتند از : مرینوس ، رامبویه ، دبويلت ، چویوت ، دورست ، گوسفند فنلاندی ، همشایر، مونتادال که در مقاله انواع نژاد گوسفند به بررسی آن ها پرداخته ایم.